เจาะลึกไก่ชน: คู่มือดูแล 5 ขั้นตอน

เจาะลึกไก่ชน: คู่มือดูแล 5 ขั้นตอน

ไก่ชนช่วงผลัดขนควรได้รับการพัก ลดการฝึกหนัก และดูแลด้วยอาหารโปรตีนเหมาะสมประมาณ 16–18% เพื่อสร้างขนใหม่อย่างแข็งแรง โดยแนวทางนี้ใช้ได้กับไก่ชนไทยในทุกภูมิภาค ไม่ว่าจะเลี้ยงในภาคกลาง ภาคอีสาน หรือภาคใต้ ระยะผลัดขนมักกินเวลาประมาณ 8–12 สัปดาห์ แต่จะแตกต่างตามอายุ สุขภาพ ฤดูกาล และโภชนาการ ข่าวไก่ชนแนะนำให้ตรวจผิวหนัง น้ำหนัก มูล และการกินน้ำทุกวัน เพราะการผลัดขนตามธรรมชาติควรค่อย ๆ เกิด ไม่ใช่ขนร่วงเป็นหย่อมพร้อมอาการซึม ควรแยกไก่ที่มีแผลหรือปรสิตออกจากฝูง ทำความสะอาดคอก และงดการปล้ำจนกว่าขนใหม่จะขึ้นเต็ม หากพบเลือดออก หายใจผิดปกติ ท้องเสีย หรือไม่กินอาหารเกิน 24 ชั่วโมง ให้ปรึกษาสัตวแพทย์ทันที และบันทึกน้ำหนักทุกสัปดาห์เพื่อปรับอาหารอย่างมีเหตุผล

ทดลองเล่นฟรี

Juicy Fruits · ทดลองเล่นฟรี

สรุปสำคัญ: ช่วงผลัดขนต้องดูแลอย่างไร

คำตอบสั้น ๆ คือ ให้ไก่ชนพักจากการฝึกหนัก ควบคุมอาหารให้มีโปรตีนและพลังงานสมดุล จัดคอกให้สะอาด แห้ง และปลอดลมโกรก พร้อมตรวจผิวหนังและขนทุกวัน โดยทั่วไปการผลัดขนใช้เวลาราว 8–12 สัปดาห์ หากขนร่วงเป็นวง มีสะเก็ด หรือไก่ซึม ควรสงสัยโรคมากกว่าการผลัดขนปกติ

การผลัดขนไม่ใช่ช่วงที่ควรเร่งสร้างความแข็งแรงด้วยการซ้อมหนัก เพราะร่างกายกำลังใช้สารอาหารจำนวนมากเพื่อสร้างขนใหม่ ขนประกอบด้วยเคราติน ซึ่งต้องอาศัยกรดอะมิโน แร่ธาตุ และพลังงาน หากนำไก่ไปวิ่งหนัก ปล้ำ หรืออยู่กลางแดดนานเกินไป พลังงานจะถูกแบ่งไปใช้กับกล้ามเนื้อและการควบคุมอุณหภูมิ จนอาจทำให้ขนขึ้นช้าและน้ำหนักลด

แนวทางของ คู่มือสัตวแพทย์เมอร์ค อธิบายว่าการผลัดขนเป็นกระบวนการทางสรีรวิทยาที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของระบบฮอร์โมน ไม่ใช่โรคในตัวเอง ขณะเดียวกัน กรมปศุสัตว์ เน้นหลักสุขาภิบาล การแยกสัตว์ป่วย และการควบคุมความสะอาดเพื่อลดการแพร่โรค ดังนั้น เป้าหมายที่เหมาะสมไม่ใช่ทำให้ขนขึ้นเร็วที่สุด แต่คือทำให้ไก่ผ่านช่วงนี้โดยน้ำหนักไม่ตกและไม่มีภาวะแทรกซ้อน

หากต้องการทำความเข้าใจพื้นฐานเพิ่มเติม ควรอ่าน คู่มือการเลี้ยงไก่ชนสำหรับมือใหม่ ควบคู่กับการจดบันทึกประจำวัน เพราะข้อมูลจริงจากคอกของตนเองมีประโยชน์กว่าการกะด้วยสายตาเพียงอย่างเดียว

เรียนรู้เพิ่มเติม

คนเลี้ยงมักเห็นอะไรในช่วงผลัดขน?

ช่วงผลัดขนตามธรรมชาติจะเห็นขนเก่าหลุดทีละส่วน โดยมักเริ่มจากบริเวณคอ หน้าอก ปีก หรือโคนหาง ขนใหม่จะมีลักษณะเป็นก้านสั้น ๆ คล้ายหลอดและมีปลอกหุ้มในระยะแรก ไก่อาจใช้เวลาจิกแต่งขนมากขึ้น กินอาหารเพิ่มเล็กน้อย และไม่กระฉับกระเฉงเท่าช่วงปกติ แต่ยังควรยืน เดิน ดื่มน้ำ และตอบสนองต่อสิ่งรอบตัวได้ตามสมควร หากยังมีอาการเหล่านี้เป็นระยะถือว่าน่าติดตามมากกว่าน่าตกใจ

สิ่งที่ต้องแยกให้ออกคือ “ขนร่วงทั้งตัวแบบค่อยเป็นค่อยไป” กับ “ขนหลุดเป็นหย่อมผิดปกติ” แบบแรกมักไม่มีแผล ไม่มีสะเก็ด และผิวหนังไม่แดง ส่วนแบบหลังอาจเกี่ยวข้องกับไร เหา เชื้อรา การจิกกันเอง หรือภาวะขาดสารอาหาร ไก่ชนที่มีไรภายนอกอาจเกาบ่อย สะบัดตัวตอนกลางคืน หรือมีคราบดำตามซอกคอนและรังไข่ การเปลี่ยนขนของไก่แต่ละตัวไม่จำเป็นต้องเริ่มพร้อมกัน แม้อยู่ในคอกเดียวกันก็ตาม

ข้อมูลจาก องค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ ชี้ว่าการจัดการสัตว์ปีกควรพิจารณาอาหาร น้ำ ที่พัก และสุขอนามัยร่วมกัน ไม่ควรแก้ปัญหาด้วยอาหารเสริมอย่างเดียว ประเด็นที่คนเลี้ยงมักมองข้ามคืออุณหภูมิพื้นคอก หากพื้นชื้นจากน้ำหกหรือฝนสาด ความชื้นจะเพิ่มความเสี่ยงด้านผิวหนังและทางเดินหายใจ แม้ไก่จะได้รับอาหารดีแล้วก็ตาม

ควรชั่งน้ำหนักเวลาเดิมสัปดาห์ละ 1 ครั้ง เช่น ก่อนให้อาหารมื้อเช้า แล้วบันทึกคู่กับจำนวนมื้อที่กินและลักษณะมูล หากน้ำหนักลดต่อเนื่องเกินประมาณ 5% ภายในสองสัปดาห์ หรือกินลดลงชัดเจน ควรตรวจหาสาเหตุ ไม่ควรเพิ่มยา วิตามิน หรืออาหารเสริมหลายชนิดพร้อมกัน เพราะจะไม่รู้ว่าอะไรได้ผลหรือทำให้เกิดผลข้างเคียง

3 สิ่งที่มีผลต่อการฟื้นตัวมากที่สุด

1. อาหารและโปรตีน

อาหารช่วงผลัดขนควรมีโปรตีนคุณภาพดี พลังงานเพียงพอ และย่อยง่าย โดยไม่จำเป็นต้องเพิ่มปริมาณอย่างรวดเร็ว อาหารสำเร็จรูปสำหรับไก่โตที่ระบุโภชนาการชัดเจนสามารถใช้เป็นฐานได้ ส่วนแหล่งโปรตีนเสริม เช่น ไข่ต้มสุก ปลา หรือถั่วที่ผ่านการเตรียมอย่างเหมาะสม ควรให้ในปริมาณพอประมาณ ไม่ใช่แทนอาหารหลักทั้งหมด

เหตุผลที่ต้องระวังคือโปรตีนมากไม่ได้แปลว่าขนจะขึ้นเร็วเสมอไป หากพลังงานไม่พอ ร่างกายจะนำโปรตีนไปเผาผลาญเป็นพลังงานแทนการสร้างขน ดังนั้นสมดุลของโปรตีน พลังงาน และน้ำสำคัญกว่าตัวเลขโปรตีนเพียงอย่างเดียว แร่ธาตุอย่างสังกะสีและแมงกานีสก็เกี่ยวข้องกับผิวหนังและโครงสร้างขน แต่การเสริมเข้มข้นควรอยู่ภายใต้คำแนะนำของสัตวแพทย์

ข้อควรปฏิบัติที่ตรวจสอบได้มีดังนี้

1. เปลี่ยนน้ำสะอาดอย่างน้อยวันละ 1–2 ครั้ง และล้างภาชนะทุกวัน
2. ให้อาหารเป็นเวลา ลดอาหารค้างคืนที่ขึ้นรา
3. หลีกเลี่ยงอาหารเค็มจัด เผ็ดจัด หรือวัตถุดิบที่ไม่ทราบแหล่งที่มา
4. ไม่ใช้ยาปฏิชีวนะหรือฮอร์โมนเพื่อเร่งขนโดยไม่มีการวินิจฉัย
5. ประเมินน้ำหนัก มูล และความอยากอาหารร่วมกันทุกสัปดาห์

ข้อมูลด้านโภชนาการจาก มหาวิทยาลัยมิสซิสซิปปีสเตต อธิบายว่าความต้องการอาหารของไก่เปลี่ยนตามอายุและวัตถุประสงค์การเลี้ยง จึงไม่ควรนำสูตรอาหารของลูกไก่มาใช้กับไก่ชนโตโดยตรง การปรับอาหารทีละน้อยใน 5–7 วันช่วยลดความเสี่ยงท้องเสียได้มากกว่าการเปลี่ยนสูตรทันที

2. คอกและอุณหภูมิ

คอกที่ดีควรแห้ง อากาศถ่ายเท และมีพื้นที่ให้ไก่กางปีกหรือเดินได้โดยไม่ชนสิ่งกีดขวาง ควรหลีกเลี่ยงลมโกรกโดยตรง โดยเฉพาะตอนกลางคืน แต่ไม่ควรปิดคอกทึบจนกลิ่นแอมโมเนียสะสม หากได้กลิ่นฉุนจากมูลตั้งแต่เปิดคอก นั่นเป็นสัญญาณว่าต้องเปลี่ยนวัสดุรองพื้นและเพิ่มการระบายอากาศ

พื้นคอกเป็นจุดที่มีผลต่อสุขภาพมากกว่าการตกแต่งภายนอก ใช้วัสดุแห้งสะอาดและเปลี่ยนบริเวณเปียกทันที แยกภาชนะอาหารออกจากจุดขับถ่าย และทำความสะอาดคอนเป็นประจำ ในฤดูฝนของประเทศไทยควรตรวจหลังคา ผนังด้านรับฝน และพื้นคอกทุกวัน เพราะความชื้นที่ค้างหลายวันอาจทำให้เชื้อราและแบคทีเรียเพิ่มจำนวน

“การป้องกันโรคเริ่มต้นจากความปลอดภัยทางชีวภาพและสุขอนามัยที่ดี” เป็นหลักการที่สอดคล้องกับคำแนะนำด้านสัตว์ปีกของกรมปศุสัตว์ แม้ไม่ได้หมายความว่าคอกสะอาดจะป้องกันโรคได้ทั้งหมด แต่ช่วยลดความเสี่ยงและทำให้สังเกตความผิดปกติได้เร็วขึ้น ควรแยกรองเท้า อุปกรณ์ และภาชนะของไก่ป่วยจากไก่ปกติด้วย

3. การพักและการออกกำลัง

ช่วงขนกำลังขึ้นใหม่ ไก่ชนควรเดินเบา ๆ ในพื้นที่ปลอดภัยมากกว่าการซ้อมแรง การปล้ำ การตีปีกหนัก หรือการตากแดดนานอาจทำให้ขนก้านใหม่หักและมีเลือดออก เพราะขนระยะแรกยังมีเส้นเลือดหล่อเลี้ยงอยู่ภายใน หากขนก้านเลือดหัก ไก่อาจเสียเลือดและเกิดแผลที่ติดเชื้อได้

หลักง่าย ๆ คือสังเกตการฟื้นตัวหลังเคลื่อนไหว หากหอบนาน เดินเซ หรือซึมหลังปล่อยเดิน แสดงว่าความหนักไม่เหมาะสม การออกแดดอ่อนในช่วงเช้าอาจช่วยให้ไก่ได้รับแสงและคงกิจวัตร แต่ควรมีร่มเงา น้ำสะอาด และหยุดทันทีเมื่ออากาศร้อนจัด ไม่ควรใช้การอบไอน้ำ การนวดแรง หรือผลิตภัณฑ์ทาผิวที่ไม่ระบุส่วนประกอบ

อ่านแนวทางต่อยอดได้จาก ตารางฝึกไก่ชนตามวัยและสภาพร่างกาย เพราะไก่ที่ขนยังไม่เต็มไม่ควรใช้ตารางเดียวกับไก่ที่ผ่านการพักฟื้นแล้ว

เมื่อเข้าใจหลักสามด้านนี้แล้ว การตัดสินใจจะมีเหตุผลมากขึ้น อย่าดูเพียงว่าขนขึ้นสวยหรือไม่ แต่ให้ดูน้ำหนัก มูล ความอยากอาหาร การเคลื่อนไหว และสภาพผิวหนังประกอบกัน ข่าวไก่ชนจึงควรทำหน้าที่เป็นแหล่งข้อมูลเพื่อการดูแลอย่างรับผิดชอบ ไม่ใช่ส่งเสริมให้เร่งรัดสัตว์เกินสภาพร่างกาย

เรียนรู้เพิ่มเติม

กรณีที่ต้องระวังและข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

ขนร่วงแบบไหนไม่ใช่การผลัดขนปกติ?

ขนร่วงเป็นหย่อมพร้อมผิวแดง สะเก็ด แผล เลือด กลิ่นผิดปกติ หรืออาการคันมาก ไม่ควรถูกสรุปว่าเป็นการผลัดขนตามฤดูกาล เพราะอาจเกี่ยวข้องกับไร เหา เชื้อรา การจิกกันเอง หรือโรคผิวหนัง การแยกไก่ตัวที่มีอาการออกจากฝูงภายในวันเดียวกันช่วยลดการแพร่กระจายและทำให้ตรวจอาการได้ชัดขึ้น

อย่าทายาฆ่าเชื้อ ยาฆ่าไร หรือยาปฏิชีวนะหลายชนิดพร้อมกันโดยไม่รู้สาเหตุ ยาบางประเภทอาจระคายผิวหรือทำให้เกิดการดื้อยา หากพบแผลเล็กควรทำความสะอาดด้วยวิธีที่ปลอดภัยตามคำแนะนำสัตวแพทย์ ส่วนแผลลึก เลือดไม่หยุด ตาบวม หรือหายใจลำบากควรพบสัตวแพทย์ ไม่ควรรอให้ขนขึ้นเอง

ถ้าไก่ไม่กินอาหารควรทำอย่างไร?

การกินอาหารลดลงเล็กน้อยในวันที่อากาศเปลี่ยนหรือขนร่วงมากอาจเกิดขึ้นได้ แต่การไม่กินนานเกิน 24 ชั่วโมงถือเป็นสัญญาณที่ต้องตรวจสอบ ให้เริ่มจากเช็กน้ำสะอาด อุณหภูมิ อาหารขึ้นรา ปาก ลำคอ มูล และความเครียดจากการย้ายคอก จากนั้นชั่งน้ำหนักและบันทึกเวลาเริ่มอาการ

ข้อผิดพลาดที่พบได้บ่อยคือป้อนอาหารจำนวนมากทันที หรือผสมวัตถุดิบหลายชนิดเพื่อหวังให้ไก่กลับมากิน การทำเช่นนั้นอาจทำให้ท้องเสียและยิ่งประเมินอาการยากขึ้น ควรให้อาหารเดิมที่สะอาดในปริมาณน้อยแต่สม่ำเสมอ พร้อมมีน้ำให้ตลอด หากซึม หายใจแรง หรือมีมูลผิดปกติควรขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ

ทำไมการผลัดขนจึงช้ากว่าปกติ?

สาเหตุที่พบบ่อยคืออายุ สุขภาพเดิม อาหารโปรตีนต่ำ ความเครียด อากาศร้อนจัด การติดปรสิต และการพักผ่อนไม่เพียงพอ การผลัดขนของไก่ชนบางตัวอาจเกิน 12 สัปดาห์ได้ แต่ควรเห็นขนใหม่ทยอยขึ้นและน้ำหนักคงที่ หากเวลาผ่านไปแล้วไม่มีขนใหม่เลย หรือมีผิวหนังอักเสบ ควรตรวจโรคมากกว่ารอ

ข้อมูลที่มีประโยชน์เป็นพิเศษคือการเปรียบเทียบภาพถ่ายเดิมทุก 7 วัน ถ่ายจากมุมใกล้เคียงกันและมีวัตถุอ้างอิงขนาดเดิม วิธีนี้ช่วยเห็นว่าขนใหม่เพิ่มขึ้นจริงหรือไม่ แม้การเปลี่ยนแปลงในแต่ละวันจะดูน้อยมาก นี่เป็นจุดที่มักถูกมองข้าม แต่ช่วยลดการตัดสินใจจากความรู้สึกได้อย่างชัดเจน

วิธีสังเกตโรคผิวหนังและปรสิตในไก่ชน ควรใช้ประกอบเมื่อตรวจพบสะเก็ด คัน หรือขนหลุดเป็นวง เพราะปัญหาผิวหนังต้องแก้ที่ต้นเหตุ ไม่ใช่เพียงเพิ่มวิตามิน

ข้อสรุป: ดูแลอย่างมีข้อมูล ไม่เร่งเกินร่างกาย

การดูแลไก่ชนช่วงผลัดขนที่มีประสิทธิภาพประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ พักการฝึกหนัก ให้อาหารสมดุล ดูแลน้ำและคอก ตรวจผิวหนังกับขนทุกวัน และบันทึกน้ำหนักอย่างสม่ำเสมอ ช่วงเวลาประมาณ 8–12 สัปดาห์เป็นเพียงกรอบทั่วไป ไม่ใช่กำหนดตายตัวสำหรับไก่ทุกตัว ดังนั้นการตัดสินใจควรอิงอาการจริง อายุ และประวัติสุขภาพ

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงคือการเร่งขนด้วยยาไม่ทราบแหล่งที่มา การเสริมอาหารหลายชนิดพร้อมกัน การปล้ำทั้งที่ขนก้านยังมีเลือด และการปล่อยให้ไก่อยู่ในคอกชื้น การดูแลที่ดีอาจดูเรียบง่าย แต่เมื่อทำต่อเนื่องจะลดความเสี่ยงได้มากกว่าแนวทางหวือหวา ข่าวไก่ชนขอเน้นว่าความแข็งแรงที่ยั่งยืนเริ่มจากสุขภาพและสวัสดิภาพ ไม่ใช่การฝืนร่างกายให้พร้อมเร็วที่สุด

หากพบอาการผิดปกติ ให้ถ่ายภาพ บันทึกน้ำหนักและเวลาเริ่มอาการ แล้วนำข้อมูลไปปรึกษาสัตวแพทย์ การมีข้อมูล 3–7 วันจะช่วยให้วินิจฉัยได้แม่นกว่าการบอกเพียงว่า “ขนร่วงเยอะ” และนี่น่าจะเป็นวิธีที่คุ้มค่าที่สุดสำหรับคนเลี้ยงทุกคน จริงไหม

เรียนรู้เพิ่มเติม

คำถามที่พบบ่อย

ถาม: การผลัดขนของไก่ชนคืออะไร?

ตอบ: การผลัดขนคือกระบวนการที่ไก่สลัดขนเก่าและสร้างขนใหม่ตามวงจรธรรมชาติ โดยทั่วไปใช้เวลาประมาณ 8–12 สัปดาห์ ระยะเวลาจะแตกต่างตามอายุ สุขภาพ ฤดูกาล และอาหาร ไก่อาจกินมากขึ้นเล็กน้อย แต่งขนบ่อย และเคลื่อนไหวน้อยลงได้ หากยังดื่มน้ำ เดิน และตอบสนองปกติ มักยังไม่ใช่ภาวะฉุกเฉิน แต่ควรติดตามน้ำหนักทุกสัปดาห์

ถาม: ควรให้อาหารไก่ชนช่วงผลัดขนอย่างไร?

ตอบ: ควรใช้อาหารคุณภาพดีที่มีโปรตีนประมาณ 16–18% และมีน้ำสะอาดให้ตลอดเวลา ให้เป็นเวลาและเปลี่ยนสูตรทีละน้อยภายใน 5–7 วันเพื่อลดโอกาสท้องเสีย แหล่งโปรตีนเสริมอย่างไข่ต้มสุกหรือปลาให้ได้ในปริมาณพอเหมาะ ไม่ควรแทนอาหารหลักทั้งหมด หากน้ำหนักลดต่อเนื่องควรตรวจสุขภาพก่อนเพิ่มอาหารเสริม

ถาม: ผลัดขนกับขนร่วงจากไรต่างกันอย่างไร?

ตอบ: การผลัดขนปกติมักร่วงทีละส่วนโดยไม่มีแผล สะเก็ด หรืออาการคันรุนแรง ส่วนไรหรือโรคผิวหนังมักทำให้ขนหลุดเป็นหย่อม ผิวแดง มีสะเก็ด หรือไก่เกาบ่อย โดยเฉพาะตอนกลางคืน ควรแยกไก่ที่สงสัยออกจากฝูงและตรวจคอก อุปกรณ์ และไก่ตัวอื่นร่วมกัน ไม่ควรใช้ยาหลายชนิดโดยไม่ทราบสาเหตุ

ถาม: ช่วงผลัดขนยังฝึกไก่ชนได้หรือไม่?

ตอบ: ฝึกได้เพียงการเคลื่อนไหวเบา ๆ หากไก่ยังสดใสและไม่มีขนก้านที่มีเลือดหล่อเลี้ยง แต่ควรงดการปล้ำ วิ่งหนัก และการตากแดดนานจนกว่าขนจะขึ้นเต็ม ขนใหม่ระยะแรกหักง่ายและอาจมีเลือดออกได้ ควรจัดพื้นที่เดินปลอดภัย มีร่มเงา และหยุดทันทีเมื่อไก่หอบหรือซึม

ถาม: ต้องเสียค่าใช้จ่ายเท่าไรในการดูแลช่วงผลัดขน?

ตอบ: ค่าใช้จ่ายขึ้นกับอาหาร วัสดุรองพื้น และการตรวจสัตวแพทย์ โดยการดูแลพื้นฐานเน้นอาหารสะอาด น้ำ ภาชนะ และคอกแห้ง ไม่จำเป็นต้องซื้ออาหารเสริมราคาแพงทุกชนิด ค่าใช้จ่ายจะเพิ่มเมื่อมีปรสิต แผล หรือโรคที่ต้องรักษา การจดบันทึกอาการช่วยป้องกันการซื้อผลิตภัณฑ์ซ้ำซ้อนและช่วยให้รักษาได้ตรงจุด

ถาม: หากไก่ไม่กินอาหารเกิน 24 ชั่วโมงควรทำอย่างไร?

ตอบ: ควรตรวจน้ำ อาหาร อุณหภูมิ ปาก ลำคอ มูล และอาการซึมทันที พร้อมแยกไก่ออกจากตัวอื่นเพื่อติดตามใกล้ชิด อย่าป้อนยา หรือเปลี่ยนอาหารหลายสูตรในคราวเดียว หากไม่กินต่อเนื่อง หายใจผิดปกติ ถ่ายเหลวมาก หรือยืนไม่ไหว ควรติดต่อสัตวแพทย์โดยเร็ว และเตรียมข้อมูลน้ำหนักกับเวลาที่เริ่มมีอาการ

ถาม: จะรู้ได้อย่างไรว่าขนใหม่ขึ้นตามปกติ?

ตอบ: ขนใหม่จะเริ่มเห็นเป็นก้านสั้นมีปลอกหุ้ม และค่อย ๆ คลี่ออกตามลำดับภายในหลายสัปดาห์ ควรถ่ายภาพบริเวณเดิมทุก 7 วันพร้อมชั่งน้ำหนักในเวลาเดียวกัน หากขนใหม่ไม่เพิ่มขึ้น น้ำหนักลดเกินประมาณ 5% ในสองสัปดาห์ หรือผิวหนังมีแผลและสะเก็ด ควรให้สัตวแพทย์ตรวจเพื่อแยกโรคผิวหนังและภาวะขาดสารอาหาร

เรียนรู้เพิ่มเติม